ትካል ሰብ ሰርሖ መሓውር – ዓዲ-ጓዕዳድ Eritrean Company Producing Legs For Disabled People

(ዓንዶም ግርማይ) Eritrean company in Adi Guadad producing legs for disabled people in Eritrea.

ትካል ሰብ-ሰርሖ መሓውር፡ ኣብ እዋን ቃልሲ ‘ኣብ ትሕቲ ገረብ ብሓንቲ ማርቴሎ’ (One hammer under the tree) ብዝብል መሪሕ ቃል ዝጀመረ ትካል እዩ።

ከም ትካል ተፈላጥነት ረኺቡ ዝያዳ ክሰርሕ ዝጀመረሉ ግና፡ ድሕሪ ፪(2)ይ ውድባዊ ጉባኤ ኣብ 1987 እዩ። ካብ’ቲ ግዜ’ቲ ኣትሒዙ ድማ፡ ኣብቲ ውድብ ኣፍልጦ ረኺቡ ኣብ ዓራርብ ተተኺሉ ስራሑ ጀሚሩ። ንምስፋሑን ንምዕባዩን ተባሂሉ’ውን ብውድብ ልዑል ሚዛን ተዋሂብዎ ኣርባዕተ ሰባት ንወጻኢ ናብ ሊባኖስ ልኢኹ ብኽለሰ ሓሳብን ግብሪን ከም ዝመሃሩ ገይሩ። ንሳቶም ተማሂሮም ምስ ተመልሱ ከኣ፡ ኣብ’ቲ ትካል ብዙሓት ኣባላት ተመዲቦም ኣፍረይቲ ከም ዝዀኑ እናገበረ ክሳብ ዕለተ ናጽነት ቀጺሉ።

ድሕሪ ናጽነት ኣብ ኣስመራ-ኣብ ማይተመናይ ተደኲና ኣብ ተመሳሳሊ ንጥፈታት ምስ ዝጸንሐት ትካል ሰብ-ሰርሖ መሓውር ብምውሃድ ድማ ሰፊሕ ኣገልግሎት ክህባ ጀሚረን። ትካል ሰብ-ሰርሖ መሓውር ካብ 1991 ክሳብ 1994 ኣብ ዝነበሩ ዓመታት፡ ኣብ ትሕቲ ጽላል በዓል መዚ ማሕበራዊ ጉዳያት ብምዃን፡ ኣብ ማይተመናይ ብዝጸንሐ ጥረ ነገራትን ካብ ሜዳ ብዝመጸ ንብረትን ንስንኵላን ኲናትን ሲቪላትን ተተካኢ መሓውርን ደገፍ መሓውርን እናፍረየ ስንኵላን ካብ ተጻባይነት ተናጊፎም ነብሶም ክኢሎም ኣፍረይቲ ዜጋታት ንክዀኑ ዝከኣሎ ጻዕሪ ገይሩ።

መንግስቲ ኤርትራ፡ ኣብ 1994 ንስንኩላን ዝማዕበለን ዝሓሸን ኣገልግሎት ንምሃብ ብዓቕሚ ክኢላታት ዝተደገፈ ዘመናውያን ማሽናት ንምትእትታው ተበጊሱ። ኣብ ሜዳ ኣብ ትካል ሰብ ሰርሖ መሓውር ነዊሕን ዓሚቚን ተመኩሮ ንዝነበሮም ገዳይም ተጋደልቲን ሓደስቲ ኣባላትን ብድምር ን13 ኣባላት፡ ኣብ ስራሖም ዝሕግዞም ናይ 5 ወርሒ ስልጠና ተዋሂቡ። እቲ ዝተዋህበ ስልጠና ኣብ ምስፋሕን ምዕባዪን’ቲ ትካል ዘይንዓቕ ኣስተዋጽኦ ገይሩ።

ካብ 1992 ክሳብ 1998 ኣብ ዝነበራ ዓመታት ብተወሳኺ፡ እቲ ትካል ትሽዓተ ካብ ሰራሕተኛታቱ ናብ ታንዛንያ ሰዲዱ ከም ዝስልጥኑ ገይሩ። ካብኦም ሰለስተ ብዲፕሎማ ዝተረፉ ድማ ብሰርትፊኬት ዝተመረቑ’ዮም። ሃገራዊ ትካል ሰብ ሰርሖ መሓውር ዓዲ ጓዕዳድ፡ ኣብ በበይኑ እዋናት ንኣባላቱ ዝህቦ ስልጠናታት ብቑዑ ዓቕሚ ሰብ ንምምልማል ዝዓለመ’ዩ። ካብዚ ብምብጋስ ‘ጃሃኒተር’ ምስ እትበሃል ትካል ብምትሕብባር፡ ን12 ኣብ ንጡፍ ስራሕ ዝርከቡ ኣባላቱ ኣብ ከተማ ከረን ብስራሕ ደገፍ መሓውር (Orthesis) ንሓደ ዓመት ከም ዝስልጥኑ ገይሩ።

ሳላ እዚ ጻዕሪ’ዚ ስንኩላን ኲናትን ስቪላትን ተጠቀምቲ ዓረብያ ስንኩላን ምዃኖም ድማ ሰነዳት’ቲ ሃገራዊ ትካል የነጽር። ሃገራዊ ትካል ሰብ ሰርሖ መሓውር ዓዲ-ጓዕዳድ፡ ካብ 1991 ክሳብ 1998 ምስ ማሕበር ቀይሕ መስቀል ብምትሕብባር ራቨርቲብ፡ መራኩስ ዕንጸይትን ሓጺንን፡ መዕጸፊ ብርኪን (Kneejoint) ካልእን ንምንቅስቓስ ስንኩላን ዝሕግዙ ናውቲ መሳለጥያታት ንምድላው፡ ንኽልተ ወርሒ ብምልእኣኽ ንሓሙሽተ ኣባላቱ ስልጠና ሂቡ።

ሃገራዊ ትካል ሰብ ሰርሖ መሓውር፡ ብኹልንትናኡ ሰፊሕን ብቑዕን ንምግባሩ፡ መንግስቲ ዕቱብ ምክትታል ካብ ዝገብረሎም ትካላት ሓደ እዩ። ካብ ሜዳ ዝመጸት ትካል ሰብ ሰርሖ መሓውር ኣብ ማይተመናይን ገጀረትን ምስ ዝጸንሐት ድሕሪ ምጽንባር፡ መንግስቲ ገዚፍ ባጀት ሰሊዑን ምስ ማሕበራት ተሻሪኹን ኣብ 2004 ኣብ’ዚ ሕጂ ቆይማትሉ ዘላ ዓዲ-ጓዕዳድ ወግዓዊ ስራሓ ከም እትጅምር ገይሩ።

ኣብ’ዚ እዋን ከኣ ሃገራዊ ትካል ሰብ ሰርሖ መሓውር ብዓይነትን ጽፈት ስራሕን ካብ ስርሓት ደገ ብዘይፍለ ኣገባብ ኩሉ ዓይነት ስንክልና ንዘለዎም ሰባት ደገፍ ዝህብ ናውቲ ኣብ ምፍራይ ይርከብ። ሃገራዊ ትካል ሰብ ሰርሖ መሓውር፡ ብገዛእ ርእሱ ኣባላቱ ዘሰልጥነሉ ማእከል መሰልጠኒ እውን ኣለዎ። ብእኡ ኣቢሉ ድማ፡ ፍልጠትን ክእለትን ኣባላቱ ንምዕባይ፡ ብክልሰ ሓሳብን ግብሪን ዝተሰነየ ናይ ነዊሕን ሓጺርን ስልጠናታት ይህብ።

ገለ ካብ’ቶም ኣብ’ቲ ማእክል ዝተዋህቡ ዓይነት ስልጠናታት፡ ኣብ ምስራሕ መተካእታ መሓውር ትሕቲ ብርኪን (ፕሮስተስስ) ምምስራሕ ኦርተሰስን ከም ኣብነት ክጥቀሱ ይኽእሉ። ከምኡ’ውን መብዛሕትኦም ኣብ ንጡፍ ምምስራሕ ፖሮስተል፡ ኦርተስስን ኣብ እንዳ ቈርበትን ሓጺንን ዝርከቡ ገዳይም ተክኒሻናቱ፡ ወጻእተኛታት ክኢላታት ብምዕዳምን ብደቂ ሃገር መምህራንን ካብ ሓደ ወርሒ ክሳብ ሓሙሽተ ወርሒ ስልጠናታት ከም ዝወስዱ ይገብር።

ሃገራዊ ትካል ሰብ ሰርሖ መሓውር፡ ብዘይካ ኣብ ኣስመራ ኣብ ከተማ ከረንን ዓሰብን ጨናፍር ኣለዉዎ። ኣብ ማእከላይ ቦታን ኣብ’ዘን ዝተጠቕሳ ጨናፍርን ዝሰርሑ ኣባላት፡ እቶም ዝበዝሑ ካብ ግዜ ገድሊ ኣትሒዞም ዝነበሩ እዮም። ሓደስቲ ኣባላት ምስ ዝምደቡ ድማ፡ ንስራሖም ዝሕግዝ ብማእከል’ቲ ትካል ስልጠና እናተዋህቦም ከም ዝለማመዱ ይግበር።

በዚ መሰረት ኣብ ሰለስቲአን ትካላት ዝሰርሑ ክኢላታት፡ ኣብ ቊጽሪ ኣባላት ፍልልይ ይሃሉ’ምበር ኣብ ዓቕምን ብቕዓትን ግን ዘሰክፍ ከምዘይኰነ’ዩ ጸብጻብ ናይቲ ትካል ዘነጽር። ሃገራዊ ትካል ሰብ ሰርሖ መሓውር ንመመስርሕን ንምድላውን ከም ፖሊስተር ሪሰን፡ ሲድ ባር፡ ዝተፈላለዩ ዓይነታት ንመላግቦታት ዘገልግሉ (Joint different kinds)፡ ሳች ፉት፡ ሶፍት ራብር፡ ኮፐር ሪቨት፡ ስፒድ ሪቨት፡ ንማይክሮ ራበርን ኢላስቲክ ሎፕ ሃርድነርን ወዘተ ዝጥቀመሎም ጥረ ነገራት ብኸቢድ ዋጋ ካብ ወጻኢ ዓዲጉ’ዩ ዘምጽኦም። ከምኡ ገይሩ ከይክል፡ ዝደልዮ ዓይነት ኣቕሓ ኰነ ጥረ ነገር፡ ኣብ ዝደለዮ ግዜን ሰዓትን ክረኽቦም እውን ስለ ዘይክእል፡ ነዚ ሽግር ንምፍታሕ ኣብ ውሽጢ ሃገር ብዝረኽቦ ሓጺን ተጠቒሙ፡ ናይ ገዛእ ርእሱን ጥበብ ሰራሕተኛታቱን ወሲኹ፡ “ፊት” ዝብሃል ተዓጻፊ ብርኪን (Knee joint) ምስ መልመስቲ ዝተኣሳሰር ጸገም ንዘለዎም ስንኩላን ዘገልግል ሲሊንደር ባርን (Side bar) ንምፍራይ ፈቲኑ እዩ። ኣብ ውሽጢ’ቲ ትካል ዝተፈላለዩ ተተካኢ መሓውርን ደገፍ መሓውርን ዘፍርያ ኣብያተ ዕዮ እዘን ዝስዕባ እየን።

ቤት ዕዮ ባምቡላ (Prosthesis)፡ – ብኲናት፡ ብሕማምን ብሓደጋን መቑረጽቲ ላዕለዋይን ታሕተዋይን መሓውር ንዘጋጠሞም ስንኩላን መተካእታ መሓውር ዘፍሪ’ዩ። ቤት ዕዮ ወሃብቲ ደገፍ ኣካል (orthesis)፡- ስሙ ከም ዘነጽሮ፡ ብዝተፈላለየ ምኽንያታት፡ ብሕማም ፖልዮ፡ ኲናት፡ ብሓደጋ መኪና መስበርቲ ኣዕጽምቲ ዘጋጠሞምን ብተፈጥሮኦም ደገፍ መሓውር ንዘድልዮም ስንኲላን ናውቲ ወሃብቲ ደገፍ ኣካላት ዝምስርሓሉ ቦታ እዩ።

ደገፍ መሓውር ኣድልይዎም ናብ’ቲ ትካል ዝመጽኡ ስንኩላን ድማ፡ ዓይነት ስንክልናኦም ርእዩ ዘድሊዮም ከም ዓረብያ ስንኩላን (ዊልቼር) መራኹስን ካልእን ይዕድልን ንኣገባብ ኣጠቓቕምኡ ድማ ሓበሬታ ይህብን። እዚ ቤት ዕዮ ብተወሳኺ፡ ድኽመት ምዝርጋሕ ጭዋዳታት ንዘለዎም ስንኩላን፡ እግሪ ንምዕጻፍ ዘገልግል፡ “ብሬስ ድሮብ ሎክ” ዝብሃል ወሃቢ ደገፍ የፍሪ።

ብሓደጋ ኰነ ብሕማም መንድዓት ልዕሊ ንቡር ቅርጺ ዝሓዘ ዓንዲ ሕቖ ንዘጋጠሞም ሰባት፡ እቲ ጸገም ዘየድሊ ኣንፈት ሒዙ ከይቅጽል “ኮርሰ”፡ ኣብ ግዜ ምንቅስቓስ ዕንክይክይ ናይ ምባል ምልክት ንዘርእዩ ጽጉማት ንምንቅስቓስ ዝሕግዞም “ኣርክ ሳፖርት” ዝብሃሉ ወሃብቲ ደገፍ ናውቲታት ኣብ’ዚ ቤት ዕዮ ይምስርሑ። ቤት ዕዮ ሓጺን (Metal Workshop)፡ – እዚ እውን ሓደ ካብቶም ክጥቀሱ ዝጸንሑ ኣብያተ ዕዮ’ቲ ሃገራዊ ትካል እዩ።

ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ንዝሰንከሉ ዘገልግላ ዓረብያ፡ ምርኩስን ጅረሎን ዝስርሓሉ እዩ። ካብ 2000 ጀሚሩ ከኣ ብኢድ ዝድፍኣ ክልተ ዓይነት ዓረብያ ስንኵላን (ዊልቼር) ጽገና ይገብር ኣሎ። ቤት ዕዮ ሓጺን ካብ ጽባሕ ናጽነት ኣትሒዙ መራዅስ ብሓጺን ጥራይ’ዩ ዝሰርሕ ነይሩ።

ካብ 2006 ጀሚሩ ግን፡ ምዕቡል ማሽናት ብምትእትታው ምሉእ ብምሉእ ብሓጺን ዝስርሑ ዝነበሩ መራዅስ ብፕላስቲክን ሓጺንን ተኪእዎም ኣሎ። ብኸምዚ ኣገባብ ዓመታዊ ኣስታት 600 መራዅስ እናፍረየ ናብ ተጠቀምቲ የቕርብ። ጸገም ዓንዲ ሕቖ ንዘለዎም ካብ 5 ክሳብ 12 ንዝዕድሚኦም ስንኩላን ተባሂሉ ዝዳሎ ጅረሎ እውን ኣሎ።

ስራሕ ጅረሎ፡ ትካል ባዕሉ ዘበገሶ ሓሳብ ኰይኑ፡ ካብ 2010 ጀሚሩ ዝሰርሓሉ ዘሎ ኰይኑ ዓመታዊ ድማ ኣስታት 20 ጅረሎ የፍሪ። ቤት ዕዮ ስርሓት ቆርበት፦ ብኣርባዕተ ኣባላት ዝቘመን፡ ብምኽንያት ስንክልና ሕጽረት እግሪ ንዘጋጠሞም’ሞ ከም ሳዕቤኑ ድማ ምቕናን ዓንዲ ሕቖን ነዊሕ መንገዲ ናይ ዘይምጉዓዝ ጸገምን ንዘለዎም ስንኵላን፡ መተካእታ ዝዀንዎም ኣብ ውሽጢ ጫማ ዝኣቱ ‘መዲካል ሹዝ’፡ ኮፍ መበሊ፡ መጸግዒ ዊልቼር፡ ዝተፈላለዩ መእሰሪ ቁልፍታትን ባንቡላታትን ዝፈርየሉ እዩ።

ኣብ ትሕቲ ጽላል ሚኒስትሪ ዕዮን ሰብኣዊ ድሕነትን ብምዃን ብዝማዕበለን ብዝተማሕየሽን ኣገባብ ተተካኢ መሓውርን ደገፍ መሓውርን ኣብ ምፍራይ ዝረከብ ሃገራዊ ትካል ሰብ ሰርሖ መሓውር ዓዲ-ጓዕዳድ፡ ካብ 1991 ክሳብ 2015 ብርክት ዝበሉ ዝተፈላለየ ስንክልና ዘለዎም ሰባት ተጠቀምቲ ፍርያቱ ከም ዝዀኑ ሰነዳቱ የመልክቱ። 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

By continuing to use the site, you agree to the use of cookies. more information

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close